Bijgewerkt op 10 november 2026
Van bestemmingsplan naar omgevingsplan
Sinds 1 januari 2024 geldt de Omgevingswet. De oude bestemmingsplannen van een gemeente vormen sindsdien samen met een set landelijke regels, de bruidsschat, het tijdelijke deel van het omgevingsplan. Gemeenten hebben tot 2032 om daar een nieuw omgevingsplan van te maken, en mogen de regels in die tijd aanpassen.
Voor jou betekent dat: de regels kunnen per gemeente verschillen, en wat bij de buurgemeente mag, hoeft bij jou niet te mogen. Je bekijkt ze in het Omgevingsloket onder Regels op de kaart. Kies het perceel, en je ziet welke functie de grond heeft, zoals wonen of agrarisch, en welke regels gelden.
Wanneer een stal vergunningvrij kan
Een stal bij je huis telt als bijbehorend bouwwerk, net als een schuur of garage. Zo'n bouwwerk kan vergunningvrij als het in het achtererfgebied staat, op de grond, meer dan een meter van openbaar gebied, en niet hoger is dan 5 meter. Staat het verder dan 4 meter van het oorspronkelijke huis, dan is de grens 3 meter, of tot 5 meter met een schuin dak.
Hoeveel je mag bijbouwen, hangt af van de oppervlakte van het bebouwingsgebied, het deel van je erf achter het huis waar je mag bouwen. Volgens de bruidsschat:
- tot 100 m²: de helft daarvan;
- van 100 tot 300 m²: 50 m² plus 20 procent van wat boven de 100 m² ligt;
- boven 300 m²: 90 m² plus 10 procent van wat boven de 300 m² ligt, tot maximaal 150 m².
Bestaande bijgebouwen tellen mee. Een gemeente kan deze regels in haar omgevingsplan anders hebben gezet, dus kijk altijd wat er voor jouw perceel geldt.
Een schuilstal in de wei
De wei is geen erf. Grond met een agrarische functie, of met de functie natuur of bos, valt buiten de vergunningvrije regels. Een schuilstal in de wei vraagt daarom bijna altijd een omgevingsvergunning. Sommige gemeenten hebben in hun omgevingsplan regels voor kleine schuilstallen, bijvoorbeeld een maximale oppervlakte en hoogte. Vraag het na voordat je bouwt.
Een rijbak aanleggen
Voor een rijbak heb je meestal een vergunning nodig, ook omdat de omheining als bouwwerk telt. Gemeenten stellen er eigen eisen aan. Een voorbeeld: de gemeente Heerde vraagt voor een rijbak die je hobbymatig gebruikt onder meer minstens 50 meter afstand tot een woning van anderen, één bak van maximaal 20 bij 40 meter, een omheining van hooguit 1,70 meter, en lichtmasten van maximaal 8 meter die alleen tussen 7.00 en 22.00 uur branden. Andere gemeenten hebben andere getallen.
Koop je een huis met een rijbak, vraag dan of de bak en de verlichting vergund zijn. Een bak die zonder vergunning is aangelegd, kan de gemeente laten weghalen.
Hobbymatig of bedrijfsmatig
Er is geen landelijke grens tussen paarden houden als hobby en als bedrijf. Gemeenten kijken onder meer naar het aantal paarden, of je er geld mee verdient en wat er op het erf gebeurt. Pensionstalling, lessen geven of fokken kan betekenen dat je bedrijfsmatig bezig bent, en dan gelden er andere regels.
Voor paarden die je hobbymatig bij je eigen huis houdt, gelden de landelijke regels voor geur en mestopslag uit de bruidsschat niet. Voor andere paardenhouderijen gelden ze wel, bijvoorbeeld voor een mestopslag vanaf 3 kuub. Ook hier mag de gemeente het in het omgevingsplan anders regelen. In het omgevingsplan staat soms ook hoeveel paarden je bij een woning mag houden.
Wat je nagaat voordat je koopt
- Welke functie heeft de grond rond het huis, en waar ligt het bouwvlak?
- Zijn alle stallen, schuilstallen, de rijbak en de verlichting vergund? Vraag de vergunningen op bij de verkoper of de gemeente. Voor iets dat ooit zonder vergunning is gebouwd, geldt de vergunningvrije route niet.
- Hoeveel paarden mag je er houden, en wat wil je er zelf mee: alleen eigen paarden, of ook pension of les?
- Wil je bouwen of uitbreiden? Leg je plan voor aan de gemeente, en bespreek met je makelaar of een ontbindende voorwaarde in de koopovereenkomst verstandig is.
Let op. Dit artikel is een algemene uitleg. Wat voor jouw perceel geldt, staat in het omgevingsplan van de gemeente. Neem bij twijfel contact op met de gemeente.


